Υπήρξε ιδρυτής του Κέντρου Προληπτικής Παρακολούθησης της γυναίκας στη Θεσσαλονίκη. Ιδρυτής της πρώτης τράπεζας ανθρωπίνου σπέρματος στο χώρο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Ιδρυτής και πρόεδρος της Μαιευτικής και Γυναικολογικής Εταιρείας της Θεσσαλονίκης. Ιδρυτής του πρώτου κέντρου εξωσωματικής γονιμοποίησης σε Δημόσιο Ίδρυμα (Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης).

Διετέλεσε πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Νοσοκομείου Αθηνών «'Ελενα Βενιζέλου». Από τις κλινικές που διηύθυνε εκπονήθηκαν έντεκα διδακτορικές διατριβές και εξελέγησαν έξι λέκτορες, τέσσερις επίκουροι καθηγητές και ένας αναπληρωτής καθηγητής.

Η μεταμόσχευση κόλπου από μητέρα σε κόρη που πέτυχε το 1970, τον εκτίναξε έξω από το όρια της πατρίδας μας. Έχει καθιερώσει δική του μέθοδο ανάπλασης κόλπου σε περιπτώσεις απλασίας του. Έχει επινοήσει δική του μέθοδο διάσπασης των ενδομήτριων συμφύσεων με ειδικό καθετήρα που φέρει το όνομά του και έχει τιμηθεί με παγκόσμιο βραβείο για την προσφορά του στην επιστήμη. Η Μαστολογική Εταιρεία έχει καθιερώσει «Βραβείο Νίκου Παπανικόλάου», για την καλύτερη επιστημονική εργασία πάνω στο μαστό, που απονέμεται σε κάθε συνέδριό της.

Βιβλία του ιατρικά: «Μαιευτική», «Γυναικολογία», «Μαστολογία», «Στείρωση», «Ογκολογία», «Διαγνωστικές μέθοδοι στη Μαιευτική και Γυναικολογία», «Γυναικολογική Γηριατρική», «Γυναικολογική Μαστολογία», «Γυναικολογική Φαρμακολογία», «Οδοιπορικό στην Ιστορία της Μαιευτικής ­Γυναικολογίας». 'Εχει δημοσιεύσει περίπου 300 επιστημονικές εργασίες σε ελληνικά και ξένα περιοδικά και έλαβε μέρος σε πολλά συνέδρια της ειδικότητάς του.

Βιβλία του λογοτεχνικά: «Αμαρτήματα ενός γιατρού», «Η δική Του», «Στα χρόνια του Άρη (συντήρηση μνήμης», «Γιατί; (αναφορά στο Μακρονήσι», «Όταν οι εταίρες... », «Όταν οι θεοί... », «Άχ, αυτά τα βυζιά», «Αιδοίων ονόματα». Υπό έκδοση το βιβλίο «Γιατρεύοντας τ' αστέρια», αναφερόμενο σε περιπτώσεις που έζησε ως γιατρός γυναικών του θεάτρου μας. Ο Σύλλογος Λογοτεχνών του απένειμε τιμητικό δίπλωμα..

Για τη συμμετοχή του στην Εθνική Αντίσταση (1941 -45) του απενεμήθη δίπλωμα και μετάλλιο. Εξορίστηκε στη Μακρόνησο (1949 -1951).

 Στο χωριό του ίδρυσε Μουσείο με β50 περίπου εκθέματα λαϊκής τέχνης, Βιβλιοθήκη, και «Μουσείο Εθνικής Αντίστασης 1940-1945». Είναι επίτιμος πρόεδρος του χωριού του, επίτιμος πρόεδρος των Ρουμελιωτών της Αμερικής, διετέλεσε πρόεδρος της Ενώσεως Ρουμελιωτών Βορείου Ελλάδος και αντιπρόεδρος του Πνευματικού Κέντρου Ρουμελιωτών στην Αθήνα.